INFORMATIE OVER SFEER IN DE TUIN EN TUINBELEVING:

Een tuin is emotie. Die emotionele kanten betreffen de sfeer (stijl) van de tuin en jouw persoonlijke beleving ervan. Een tuin zonder de gewenste sfeer en beleving gaat meestal binnen de kortste keren weer op de schop of wordt jaarlijks voor een deel gewijzigd. Voor het verkrijgen van een duurzame tuin moet je je dan ook richten op de emotionele kanten van de tuin en jezelf. Visie, inleven en communicatie (met ontwerper en hovenier) zijn hierbij belangrijke factoren.

Je staat er waarschijnlijk nooit bij stil, maar alles heeft een relatie met sfeer en beleving. Zelfs het hier gebruikte lettertype roept een bepaalde beleving bij je op. Daar was je je waarschijnlijk niet van bewust, maar het wordt snel duidelijk als dit artikel geschreven zou zijn in een ander lettertype als of . Je zou een compleet andere leeservaring hebben.
De oorzaak hiervan ligt in je verwachtingspatroon, ook wel het collectief gedachtegoed genoemd.

Standaard drukletters als o.a. Arial en het hier gebruikte Times New Roman hebben weinig opvallende eigenschappen en staan daarom bekend als duidelijk en goed leesbaar. Ze leiden bijna altijd tot een rustige, zakelijke beleving van het geschrevene. Deze lettertypen leiden de aandacht niet af van de inhoud en worden daarom beschouwd als ideaal voor artikelen en zakelijke documenten.
Sierlijke lettertypen hebben meer karakteristieke eigenschappen, zoals lussen en uitsteeksels. Ze benaderen handgeschreven letters en worden daarom vaak ervaren als persoonlijk. Ze vragen meer aandacht en concentratie en leiden je snel af van de inhoud van het verhaal. Daardoor verminderen ze de leesbaarheid.
Een zakelijke brief in een sierlijk lettertype wordt dan ook zelden als prettig leesbaar ervaren.

Niet alleen het lettertype, ook het formaat en de overige eigenschappen ervan hebben invloed op je leeservaring.
, vetgedrukte letters, of ALLEMAAL HOOFDLETTERS ‘schreeuwen’ om aandacht en verminderen de leesbaarheid. Bovendien worden deze schreeuwers bij overmatig gebruik geassocieerd met agressie: LEES MIJ!!
Zelfs de gebruikte heeft effect op het beleven van het geschrevene. Want zeg eens eerlijk,
dacht jij ook dat ‘inktkleur’ een hyperlink was?

Om een boodschap uit te dragen kun je dus niet volstaan met de keuze van een bijpassend lettertype.
Ook de manier waarop je vervolgens het lettertype gebruikt bepaalt hoe de lezer het beleeft en daarmee hoe je boodschap overkomt.

Sfeer in de tuin
Als er met zoiets ‘onbeduidends’ als een letter al zoveel factoren van belang zijn voor het beleven ervan.
Hoe zit dat dan wel niet met een tuin, waar je ogenschijnlijk te maken hebt met nog veel meer sfeerbepalende factoren?

In de tuin is het inderdaad niet anders. Ook hier worden sfeer
en beleving beïnvloed door de gemaakte keuzes in de uitvoering
en de detaillering van de tuinelementen (letters).
Zo komt een RVS pergola in een jungletuin niet tot z’n recht
(ander lettertype), maar een exemplaar van grillig gevormd rondhout
en verbonden met touw juist wel (zelfde lettertype).
Al moet dat dan weer geen mooi glanzend en gekleurd nylontouw
zijn (foute inktkleur), maar bij voorkeur ruw henneptouw of in repen
gescheurde palmbladeren (goede inktkleur).

Het ontwerpen van een tuin met de juiste sfeer en beleving blijft zelfs
als je dit weet een lastige klus. Emotioneel geladen begrippen als
sfeer en beleving worden namelijk door hun sterk persoonlijke karakter
als abstract en vaag beschouwd. Ze worden daarom door veel
professionals ongeschikt geacht als belangrijke richtlijn bij
tuinwerkzaamheden.

Sfeer en optimale tuinbeleving bereiken:
Voor het bereiken van een optimale sfeer en tuinbeleving is het noodzakelijk om voor de tuinaanleg te weten hoe je de materiaalkeuze, de plantenkeuze, de uitvoering van de constructies en de vormgeving van de tuin zult ervaren. Dat lijkt wellicht een schier onmogelijke en zeer tijdrovende zaak, maar dat valt best mee.
Om een bepaalde sfeer in de tuin te bereiken moet je voldoen aan wat het collectief gedachtegoed er aan vraagt op het gebied van schaal, verhoudingen, indeling, vormen, constructies en kleuren.
Voor een optimale beleving van die sfeer moeten de uitkomsten getoetst worden aan je persoonlijke ervaringen en de mogelijkheden van de tuin(ruimte).

Om strijdigheden tussen sfeer en beleving te voorkomen is overzicht nodig. Dat overzicht krijg je door voor het ontwerpen een visie vast te stellen voor de gehele tuin. Je kunt vervolgens het overzicht behouden door al je keuzes te toetsen aan de vastgestelde visie. Vraag jezelf hierbij constant af wat het effect is van een keuze op reeds gemaakte keuzes en wat de mogelijke gevolgen zijn voor nog te nemen besluiten. Alleen op deze manier kom je tot een ontwerp met visie of zoals dat tegenwoordig zo mooi heet: een conceptueel ontwerp.

Sfeergaranties?:
Als je alle genoemde sfeeraspecten in acht neemt, heb je nog geen garantie dat de beleving van je tuin ook optimaal blijft. Er zijn namelijk ook aspecten waar je geen invloed op kunt uitoefenen. Hieronder vallen bijvoorbeeld de ligging en het formaat van de tuin, natuurlijke onvoorziene omstandigheden en ontwikkelingen in de beleving van ‘nieuwe’ materialen.

Ligging en formaat van de tuin zijn vaste gegevens, waar je vanuit moet gaan bij het ontwerp.
Een landschappelijke tuin achter een rijtjeswoning behoort daarmee niet tot de mogelijkheden, hoe graag je dat misschien ook zou willen.

Onder ‘natuurlijke, onvoorziene omstandigheden’ vallen onder andere periodes van extreme droogte of regenval. Bladval in het najaar en windeffecten in de tuin zijn daarentegen geen onvoorziene omstandigheden en moeten derhalve al in het ontwerp meegenomen worden. Dit kan bijvoorbeeld door geen gazon, grindbak of vijver te plaatsen op de plek waar het meeste blad zal neerkomen, terrassen uit de wind te plaatsen en rekening te houden met ‘windval’ (achter schuttingen e.d.).

De beleving van nieuwe materialen, planten en constructies kan in de loop der jaren veranderen. Zo worden bijvoorbeeld de schanskorven die enkele jaren helemaal hot waren, inmiddels weer door veel mensen ‘uitgekotst’. De exclusiviteit en zeggingskracht is verdwenen nu ze, in zeer variabele kwaliteit, overal te pas en te onpas verschijnen. Heel jammer, want in bepaalde situaties kunnen ze zeer sfeervol en functioneel zijn.